Υπερηχογράφημα καρδιάς - Triplex

Μια πολύ απαραίτητη εξέταση για όλους

Οι υπέρηχοι είναι μια πολύ διαδεδομένη εξέταση, λόγω του ότι είναι ακίνδυνη και μπορεί να μας δώσει πολλές πληροφορίες για πολλά όργανα. Βασίζεται στην εκπομπή ήχων πολύ υψηλής συχνότητας προς το σώμα (δεν έχει σχέση με ακτινοβολία), οι οποίοι όταν ανακλαστούν από τα διάφορα όργανα, επιστρέφουν προς τον ηχοβολέα (το εξάρτημα που ο γιατρός ακουμπά στο σώμα μας) και μετατρέπονται σε εικόνα.

Κάθε όργανο του σώματός μας που δεν περιέχει αέρα, εκτός από τα οστά μας, μπορεί να ελεγχθεί με υπερήχους. Άρα έντερα, πνεύμονες, άδεια ουροδόχος κύστη κ.λπ. δεν μπορούν να ελεγχθούν.

Η καρδιά, επειδή, είναι γεμάτη με αίμα είναι όργανο που μπορούμε να εξετάσουμε. Άρα στέλνοντας τη δέσμη των υπερήχων ανάμεσα από τις πλευρές του θώρακα, μπορούμε να απεικονίσουμε την καρδιά μας ενώ πάλλει. Βλέπουμε και μετράμε με ακρίβεια το μέγεθος όλων των κοιλοτήτων που την αποτελούν, υπολογίζουμε τη συσταλτικότητά της, και παρατηρούμε την λειτουργία των βαλβίδων της.

-Doppler: καταγράφεται η ταχύτητα με την οποία το αίμα περνάει μέσα από τις βαλβίδες και με ειδικούς υπολογισμούς αναγνωρίζεται αν λειτουργούν σωστά.

-Triplex (έγχρωμη χαρτογράφηση της καρδιάς): τεκμηριώνεται καλύτερα η λειτουργία των βαλβίδων και διερευνάται η πιθανότητα ύπαρξης παθήσεων που προϋπάρχουν από τη γέννηση (συγγενείς παθήσεις).

Το υπερηχοκαρδιογράφημα, δεν μπορεί να απεικονίσει, τουλάχιστον σε όλο τους το μήκος, τις αρτηρίες που τρέφουν την καρδιά, τα στεφανιαία μας δηλαδή.

Το υπερηχογράφημα καρδιάς συνεισφέρει και στη διαγνωστική προσέγγιση των καρδιολογικών και καρδιοχειρουργικών ασθενών:

-Καρδιακή ανεπάρκεια

Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί το τελευταίο στάδιο όλων των σοβαρών καρδιοπαθειών. Αν αφεθεί η καρδιακή ανεπάρκεια χωρίς θεραπεία οδηγεί σε θάνατο το 50% των ασθενών σε ένα χρόνο. Πέρα από τη συμβατική φαρμακευτική θεραπεία, εμφυτεύονται συσκευές που επανασυγχρονίζουν τη λειτουργία της καρδιάς και συσκευές που αναλαμβάνουν εξ ολοκλήρου ή εν μέρει τη λειτουργία της. Η επιλογή των ασθενών που θα ωφεληθούν από αυτές τις συσκευές γίνεται και η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων γίνεται με το υπερηχογράφημα καρδιάς.

-Μεταμόσχευση καρδιάς

Το υπερηχοκαρδιογράφημα χρησιμοποιείται στην μακροχρόνια παρακολούθηση των ασθενών με μεταμόσχευση καρδιάς για την εκτίμηση της λειτουργίας του μοσχεύματος. Η δυναμική υπερηχοκαρδιογραφία και ο προσδιορισμός των ιστικών ταχυτήτων και παραμορφώσεων του μυοκαρδίου (TDI, Strain, Strain rate) βοηθούν στην έγκαιρη και ακριβή διάγνωση της οξείας απόρριψης και της στεφανιαίας νόσου του μοσχεύματος. Με την υπερηχοκαρδιογραφία έχει μειωθεί ο αριθμός των διενεργούμενων αιματηρών διαγνωστικών εξετάσεων στους ασθενείς με μεταμόσχευση καρδιάς (βιοψία μυοκαρδίου, στεφανιογραφία).

-Οξύ θωρακικό άλγος και οξύ στεφανιαίο σύνδρομο

Το υπερηχογράφημα καρδιάς σε ηρεμία, η δυναμική υπερηχοκαρδιογραφία, η μελέτη της στεφανιαίας ροής και η μελέτη της μυοκαρδιακής αιμάτωσης με την υπερηχοκαρδογραφία αντίθεσης βοηθούν τη διάγνωση σε οξέα στεφανιαία σύνδρομα

-Άλλες εφαρμογές του υπερηχοκαρδιογραφήματος

Το υπερηχογράφημα καρδιάς μετράει τη συστολική και διαστολική λειτουργία της αριστεράς και δεξιάς κοιλίας και λαμβάνονται αποφάσεις για θεραπευτικούς χειρισμούς σε υπογκαιμία και αιφνίδια υπόταση, όπως η χορήγηση ινότροπων φαρμάκων σε περιπτώσεις σοβαρής δυσλειτουργίας.

Επίσης, το υπερηχοκαρδιογράφημα μπορεί να ανιχνεύσει όγκους στις καρδιακές κοιλότητες, περικαρδιακή συλλογή, να ελέγξει τη λειτουργία τεχνητών ή φυσικών βαλβίδων, ενδοκαρδίτιδα και να ελέγξει την λειτουργία της καρδιάς πριν από κάποια θεραπεία κ.α.

Ο ρόλος της ηχωκαρδιογραφίας είναι απαραίτητος όχι μόνο στην διάγνωση, αλλά και στον καθορισμό της αιτιολογίας της καρδιακής νόσου, καθώς και στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας. Η κλασσική ηχωκαρδιογραφία παρέχει κυρίως αξιολόγηση της συστολικής και διαστολικής λειτουργίας καθώς επίσης και  εκτίμηση των  πιέσεων πλήρωσης της αριστερής κοιλίας και των δεξιών καρδιακών κοιλοτήτων.

Με την ανάπτυξη των νέων τεχνικών όπως του 2-D Strain (μέθοδος άμεσου και ταυτόχρονου υπολογισμού των ταχυτήτων και της μυοκαρδιακής παραμόρφωσης) δίδεται η δυνατότητα μελέτης όλων των συνιστωσών της μυοκαρδιακής κίνησης κατά τον επιμήκη, τον εγκάρσιο και τον κυκλοτερή  άξονα. 



Επιπλέον, με την εμφάνιση καινούργιων εξελιγμένων λογισμικών που  μπορούν  να συγκρίνουν τη στροφική κίνηση της κορυφής και της βάσης της καρδιάς κατά τον επιμήκη άξονά της  εκτιμάται  η Ελικοειδής Παραμόρφωση (Torsion) της αριστερής κοιλίας παρέχοντας μια πολύ πιο αναλυτική και ρεαλιστική κίνηση της καρδιάς στο χώρο.

Το TDI και ιδιαίτερα το 2-D Strain με την προσθήκη της ελικοειδούς παραμόρφωσης φαίνεται να βρίσκουν εφαρμογή σήμερα στην ποσοτικοποίηση της συστολικής και διαστολικής λειτουργίας, συνολικής και τμηματικής, τόσο στην καρδιακή ανεπάρκεια όσο και στις μυοκαρδιοπάθειες. Επεκτείνουν δε τη χρήση τους στη μελέτη του συγχρονισμού της κοιλιακής συστολής, την εκτίμηση των της λειτουργικότητας της δεξιάς κοιλίας και των κόλπων. Ειδικότερα όσον αφορά τον δυσυγχρονισμό της αριστεράς κοιλίας  το 2D strain έχει το θεωρητικό πλεονέκτημα ότι τα ευρήματά του είναι ανεξάρτητα από τη γωνίωση, και έτσι δίνει τη δυνατότητα για μελέτη της κυκλοτερούς (circumferential) και της αξονικής (radial) παραμόρφωσης της αριστερής κοιλίας από όλα τα τμήματα αυτής, με τρόπο ανάλογο με αυτό της τεχνικής MRI-tagging. Επίσης, η τεχνική του 3D TDI εξελίσσεται και δίνει τη δυνατότητα ποσοτικής εκτίμησης του καρδιακού δυσυγχρονισμού.

Λιγότερο σημαντική φαίνεται ότι είναι η συνεισφορά της ηχωκαρδιογραφίας αντίθεσης που επιτρέπει μόνο την βελτίωση της απεικόνισης του ενδοκαρδίου και την εκτίμηση της αιμάτωσης αυτού. Συμπερασματικά οι νεότερες τεχνικές  αποτελούν ένα ισχυρό εργαλείο όχι μόνο στην ακριβέστερη  αξιολόγηση της συστολικής και της διαστολικής καρδιακής ανεπάρκειας, αλλά και στην ανάδειξη της αιτιολογίας της μυοκαρδιοπάθειας, την αξιολόγηση της πορείας και της θεραπείας αυτής, καθώς και την κατηγοριοποίηση της πρόγνωσης.

Η ηχωκαρδιογραφία είναι μη επεμβατική, σχετικά χαμηλού κόστους τεχνική, δεν εκθέτει τους ασθενείς στην ακτινοβολία ιονισμού, και οι μελέτες μπορούν να γίνουν επί της κλίνης. Κατά συνέπεια η ηχωκαρδιογραφία κυρίως με την χρησιμοποίηση των νέων τεχνικών συνεχίζει να έχει πλεονεκτήματα σε σχέση με τις ανταγωνιστικές τεχνολογίες. Παραμένει όμως αρκετά χρονοβόρος και έχει το μειονέκτημα της μεγάλης ποικιλομορφίας (variability) των μετρήσεων μεταξύ των διαφόρων μελετητών γεγονός που την απομακρύνει, εκτός λίγων εξαιρέσεων, από την καθημερινή ιατρική πρακτική.

Η βελτίωση των υπαρχουσών τεχνικών και η δημιουργία νέων με μεγαλύτερη αξιοπιστία αναμένεται να οδηγήσει στα επόμενα χρόνια στην ακριβή απεικόνιση της καρδιάς στο χώρο και την καλύτερη κατανόηση της λειτουργικότητάς της.

Δοκιμασία ανακλίσεως (Tilt table test)

Τα λιποθυμικά επεισόδια είναι ένα συχνό φαινόμενο ιδιαίτερα κατά την εφηβική ηλικία. Η συχνότερη αιτία λιποθυμίας είναι τα επεισόδια ορθοστατικής υπότασης ή βαγοτονίας. Μπορεί κατά τη διάρκεια αυτών των επεισοδίων να υπάρχει ταυτόχρονα υπόταση και σοβαρή βραδυκαρδία, ή ακόμη και καρδιακή παύση για λίγα δευτερόλεπτα, με αποτέλεσμα την απώλεια των αισθήσεων. Επειδή είναι εξαιρετικά απίθανο να μπορέσει να εξετάσει κανείς τον ασθενή κατά τη διάρκεια των επεισοδίων, έχει εφευρεθεί μια μέθοδος, η λεγόμενη δοκιμασία ανακλίσεως(tilt table test), κατά την οποία ο εξεταζόμενος ξαπλώνει και στερεώνεται με ιμάντες σε ένα ειδικό κρεββάτι που έχει την δυνατότητα να τοποθετείται κατόπιν σε θέση ανακλίσεως (70 μοίρες) σε σχέση με το πάτωμα. Κατά τη διάρκεια της ανάκλισης παρακολουθούνται η αρτηριακή πίεση και το ΗΚΓ (ηλεκτροκαρδιογράφημα) συνεχώς, έτσι ώστε αν συμβεί ένα λιποθυμικό επεισόδιο να υπάρχει η δυνατότητα συσχέτισης των ευρημάτων με την κλινική εικόνα. Μετά την εξέταση αυτή μπορούν να δοθούν οι κατάλληλες οδηγίες για την θεραπεία του προβλήματος.

Dr. Smith's ECG Blog: Long QT: Do not trust the computerized QT interval...

Dr. Smith's ECG Blog: Long QT: Do not trust the computerized QT interval...: A middle-aged male with h/o DM was found down.  He was hypoglycemic (mild, 45 mg/dl) and had pneumonia with hypoxia.  He had this ECG recor...

Μεταβλητότητα καρδιακής συχνότητος (Heart Rate Variability).

Όλοι γνωρίζουν τον καρδιακό ρυθμό ή τους σφυγμούς της καρδιάς, που υπολογίζονται ανά λεπτό. Οι σφύξεις ανά λεπτό είναι ένας αξιόπιστος δείκτης της φυσικής κατάστασης και μπορεί να αξιολογήσει την υγεία του αυτόνομου νευρικού συστήματος, που είναι ο "υπολογιστής" ολόκληρου του οργανισμού. Το αυτόνομο νευρικό σύστημα ρυθμίζει όλες τις λειτουργίες του οργανισμού, που γίνονται χωρίς εμείς να τις κάνουμε συνειδητά (όπως, η ρύθμηση του σφυγμού της καρδιάς, η πίεση στις αρτηρίες, το επίπεδο του σακχάρου στο αίμα, ο ρυθμός της αναπνοής και άλλες.

Μπορεί, λοιπόν, κάποιος να έχει 60 σφύξεις το λεπτό σε ηρεμία, αλλά αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι ο κάθε χτύπος δεν απέχει από τον επόμενο πάντα 1 δευτερόλεπτο (1’=60’’, άρα για κάθε δευτερόλεπτο ένας χτύπος=60 χτύποι το λεπτό). Συνήθως απέχει περισσότερο ή λιγότερο. Ο μέσος όρος είναι 60 χτύποι το λεπτό ,αλλά μερικοί χτύποι είναι δυνατόν να απέχουν μεταξύ τους από 0,7 δευτερόλεπτα έως 1,3 δευτερόλεπτα. Αυτή η μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού ονομάζεται μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού (ΜΚΡ). Η ΜΚΡ εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, αλλά γενικά αντιπροσωπεύει την επίδραση του αυτόνομου νευρικού συστήματος πάνω στην καρδιά. Με την καταγραφή του μπορούμε να συμπεράνουμε αν «επικρατεί» το συμπαθητικό ή το παρασυμπαθητικό σύστημα .Η αλλοίωση της ισορροπίας του συμπαθητικού και του παρασυμπαθητικού συστήματος είναι το πρώτο σημάδι της δυσλειτουργίας του οργανισμού.

Τα άτομα που έχουν μειωμένη μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού έχουν σημαντικά μεγαλύτερη πιθανότητα να προσβληθούν από καρδιοπάθειες, αρτηριακή υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, άγχος, κατάθλιψη, φοβίες, και άλλες παθήσεις. Γενικά, τα άτομα με μειωμένη ΜΚΡ έχει αποδειχθεί ότι ζουν λιγότερο. Άρα, η ΜΚΡ είναι ένας αξιόπιστος δείκτης της συνολικής υγείας και αυτού που λέμε βιολογική ηλικία.

Η ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ META ΤΗΝ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ VALSALVA ΣΤΟΥΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ
4o Συνέδριο Επεμβατικής Καρδιολογίας & Ηλεκτροφυσιολογίας


Μεταβλητότητα καρδιακής συχνότητος (Heart Rate Variability)

Variabilita dell Ritmo Cardiaco HRV

STRATIFICAZIONE DEL RISCHIO ARITMICO NEL POST-INFARTO

Stratificazione del rischio di morte improvvisa aritmica dopo infarto miocardico - Ruolo degliesami strumentali invasive e non invasivi

Frequenza cardiaca e studio del profile aritmico

ARITMIE E MORTE IMPROVVISA

Test Non Invasivi Nella Stratificazione Del Rischio Aritmico

VALUTAZIONE DIAGNOSTICA E STRATIFICAZIONE NON INVASIVA DELRISCHIO ARITMICO

______________________________________________________________

Σφυγμογράφημα

ΣΦΥΓΜΟΓΡΑΦΗΜΑ (ΣΦ) ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΜΠΥΛΗΣ ΚΟΡΕΣΜΟΥ ΟΞΥΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗΣ (ΑΚΚΟ) ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΠΑΛΜΙΚΗΣ ΟΞΥΜΕΤΡΙΑΣ (ΣΠΟ) - ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ
4o Συνέδριο Επεμβατικής Καρδιολογίας & Ηλεκτροφυσιολογίας

Impedance Cardiography

Impedance cardiography: A valuable method of evaluating haemodynamic parameters.

Sodolski T, Kutarski A.

Abstract

This year marks 40 years since the technique was designed of measuring and monitoring the basic haemodynamic parameters in humans by means of impedance cardiography (ICG), also known as "impedance plethysmography of the chest", "electrical bioimpedance of the chest" or "reocardiography". The method makes it possible to denote stroke volume and cardiac output. It also enables the factors to be assessed that influence the following: preload (measurement of thoracic fluid content), afterload (measurement of systemic vascular resistance), the systemic vascular resistance index, contractibility (measurement of the acceleration index), the velocity index, the pre-ejection period, left ventricular ejection time, systolic time ratio and heart rate. Advances in hardware and software, including digital signal tooling and new algorithms, have certainly improved the quality of the results obtained. The accuracy and repeatability of the results have been confirmed in comparative studies with results obtained through invasive methods and echocardiography. Not only are haemodynamic changes monitored by means of ICG in intensive care units, in operating theatres and at haemodialysis stations, but repeated measurements also provide haemodynamic information during the treatment of patients with hypertension and heart failure and pregnant women with cardiological problems and gestosis. A single ICG investigation makes a great contribution to the basic information available about the circulatory system, which is helpful in the initial evaluation of patients in a severe general condition (for example in the admission room), and also makes it possible to make a swift diagnosis of the cause of complaints such as dyspnoea and hypotonia. A particular application of ICG is the assessment of haemodynamic parameters during the programming of atrioventricular and CRT pacemakers. Besides these uses, ICG is a valuable investigative tool. It is defect-free and does not have pulmonary artery pressure monitoring limitations. Moreover, it is not as time-consuming as echocardiography and the examination can be performed by trained technicians or nurses. (Cardiol J 2007; 14: 115-126).

Η ΄΄Αναίμακτη αιμοδυναμική μελέτη΄΄ ή ΄΄Impedance Cardiography’’ ή ΄΄ΡΕΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑ΄΄, αναπτύχθηκε από την NASA για την παρακολούθηση της καρδιακής λειτουργίας των αστροναυτών της στα διαστημικά τους ταξίδια. Είναι μία αναίμακτη, απόλυτα ασφαλής και εντελώς ανώδυνη μέθοδος εξέτασης της κεντρικής κυκλοφορίας του αίματος και της λειτουργικότητας της καρδιάς.

Από το 1999 είναι καταταγμένη σαν απαραίτητη ιατρική εξέταση από το Eθνικό Κέντρο Υπηρεσιών Υγείας (CMS) των ΗΠΑ.

ΟΙ ΡΕΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ.

Με τα υπερσύγχρονα ψηφιακά ρεοκαρδιογραφικά συστήματα που χρησιμοποιούνται, παρέχεται η πληρέστερη εικόνα, αφού μπορούν να μετρηθούν:

1. η τροφοδοσία των ιστών με οξυγόνο

2. η ποσότητα του αίματος που αντλεί η καρδιά
3. η λειτουργικότητα του καρδιακού μύ (πόσο δυνατός είναι)
4. η κατάσταση των υγρών του οργανισμού (εκτίμηση κατακράτησης υγρών, τάσης για κατακράτηση υγρών, αφυδάτωσης)
5. η λειτουργική κατάσταση των μικρών αρτηριών (ύπαρξη αγγειοσύσπασης ή αγγειοδιαστολής)
6. η ελαστικότητα της αορτής.
7. η ελαστικότητα των πολύ μικρών αρτηριών.
8. ……και μια σειρά άλλων σημαντικών παραμέτρων*

Οι πληροφορίες αυτές είναι μέγιστης κλινικής σημασίας, αφού συμβάλλουν:

- στην καλύτερη διάγνωση και εκτίμηση της κατάστασης του εξεταζόμενου

- στον εντοπισμό διαταραχών σε πρώιμα στάδια, πριν την εκδήλως συμπτωμάτων.
- στην εξατομίκευση της φαρμακευτικής αγωγής.
- στην επιλογή του σωστού συνδυασμού φαρμάκων.
- στην αντικειμενική αξιολόγηση της πορείας της πάθησης και της δράσης των φαρμάκων
- στην εξατομικευμένη προσαρμογή της δοσολογίας των φαρμάκων
- στην εκτίμηση των αντιδράσεων των προσαρμοστικών μηχανισμών του οργανισμού στην θεραπευτική αγωγή.

Όλα αυτά σημαίνουν καλύτερη ιατρική περίθαλψη, σωστότερη πρόληψη, καλύτερα θεραπευτικά αποτελέσματα, μείωση του συνολικού κόστους της περίθαλψης, αποφυγή πολλών παρενεργειών και άσκοπης λήψης μη αναγκαίων φαρμάκων.

*Μέχρι πρότινος, ο μόνος τρόπος λήψης αυτών των εξαιρετικά σημαντικών πληροφοριών ήταν ο καθετηριασμός της δεξιάς καρδιάς και της πνευμονικής αρτηρίας – εξέταση υψηλού κινδύνου και πολύ υψηλού κόστους (≈2.500€).

ΠΟΤΕ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΞΕΤΑΣΗ

_ Αν έχετε οποιαδήποτε καρδιακή πάθηση ή αν υπάρχει υποψία καρδιακής πάθησης, αν έχετε υπέρταση ή υπόταση, αν κάνετε κατακράτηση υγρών, αν

λαμβάνετε καρδιαγγειακά φάρμακα, τότε η ρεοκαρδιογραφική εξέταση είναι
απαραίτητη.

_ Αν έχετε κάποια πάθηση που μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχές της κεντρικής κυκλοφορίας του αίματος (σακχαρώδης διαβήτης, νεφροπάθεια, πνευμονοπάθεια, θυρεοειδοπάθεια, κ.α.), τότε είναι πολύ πιθανό ο γιατρός σας να σας ζητήσει να κάνετε μία ρεοκαρδιογραφική εξέταση.

_ Σε συμπτώματα όπως δύσπνοια, εύκολη κόπωση, αδυναμία, ταχυπαλμία, τότε ίσως είναι απαραίτητη η ρεοκαρδιογραφική εξέταση, για να εκτιμηθεί αν είναι καρδιακής προέλευσης.

_ Όταν λαμβάνετε φαρμακευτική αγωγή, η ρεοκαρδιογραφική εξέταση είναι απαραίτητη για την δυναμική παρακολούθηση της αποτελεσματικότητάς της, αλλά και την εκτίμηση τυχών κρυφών αντιδράσεων του οργανισμού,

_ Για προληπτικούς σκοπούς σε υγιή άτομα, σε άτομα που πρόκειται να αθληθούν, σε εγκυμονούσες, σε άτομα που πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση,

ΑΝΑΙΜΑΚΤΗ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΑΝΑΙΜΑΚΤΗ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΡΕΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑ

(rheocardiography, impedance cardiography ICG)

CardioScreen 2000 - Haemodynamic Measurement System

Η ρεοκαρδιογραφία (από τις Ελληνικές λέξεις ροή, καρδιάκαι γράφω), είναι η εφαρμογή της ρεογραφίας για την εξέταση της κεντρικής (συνολικής ή συστηματικής) κυκλοφορίας (ροής) του αίματος και της καρδιακής λειτουργικότητας.

Η ρεοκαρδιογραφία σαν μέθοδος ακριβούς μέτρησης της καρδιαγγειακής λειτουργίας ανακαλύφθηκε την δεκαετία του 60 για λογαριασμό της NASA, για την παρακολούθηση των αστροναυτών της στο διάστημα.

Το1998, η ρεοκαρδιογραφική εξέταση χαρακτηρίζεται από το national Center of Medicare Services των ΗΠΑ σαν απαραίτητη ιατρική εξέταση, με ευρείες ενδείξεις και εθνική κάλυψη από τους ασφαλιστικούς τους οργανισμούς. Αυτό ήταν αποτέλεσμα πολλών ερευνών, οι οποίες έδειξαν όχι μόνο θεαματική βελτίωση της ιατρικής περίθαλψης, αλλά και σημαντική μείωση του συνολικού κόστους της.

Holter πιέσεως 24ώρου

*ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

*Holter πιέσεως 24ωρου

Τι είναι η 24ωρη καταγραφή αρτηριακής πιέσεως (Holter πιέσεως);

Είναι η σε 24ωρη βάση καταγραφή της αρτηριακής πιέσεως από μία μικρή φορητή συσκευή, η οποία ανά τακτά διαστήματα συνήθως 15 ή 30 λεπτών της ώρας, μετρά και καταγράφει την πίεση του ασθενούς. Αργότερα τα αποτελέσματα διαβάζονται σε ηλεκτρονικό υπολογιστή ο οποίος παράγει και ενδεικτικές καμπύλες όπου απεικονίζονται σαφέστερα οι μεταβολές της αρτηριακής πίεσης κατά τη διάρκεια του 24ώρου. Πρόκειται για ακίνδυνη εξέταση, ίσως όμως ελαφρά ενοχλητικής από τα επανειλημμένα φουσκώματα της περιχειρίδος. Πατώντας ένα κουμπί ο ασθενής έχει τη δυνατότητα για επί πλέον μετρήσεις επί ενοχλημάτων (για παράδειγμα αν αισθανθεί λιποθυμική τάση). [Εικόνα: Σύγχρονη συσκευή Holter πιέσεως. Η συσκευή τοποθετείται συνήθως στη ζώνη της μέσης και η περιχειρίδα στον ένα βραχίονα].

Διαγνωστική αξία του Holter πιέσεως.

Σε μερικές περιπτώσεις δυσκολευόμαστε να αποφανθούμε ότι υφίσταται πρόβλημα αρτηριακής υπέρτασης, είτε γιατί πριν την οριστική εγκατάσταση της είναι ασταθής είτε γιατί ο ασθενής επηρεάζεται από τη διαδικασία μέτρησης και λαμβάνουμε ψευδώς υψηλές τιμές (η αποκαλούμενη και υπέρταση της ‘άσπρης μπλούζας’). Σε άλλες περιπτώσεις είναι χρήσιμη η καταγραφή των διακυμάνσεων την ημέρα και την νύκτα. Η πίεση μας είναι χαμηλότερη τη νύκτα και υψηλότερη την ημέρα. Η διακύμανση αυτή καταργείται συνήθως στη δευτερογενή υπέρταση ενώ παραμένει στην πρωτοπαθή. Το Holter πιέσεως είναι επίσης ιδανικό για την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων της εφαρμοζόμενης φαρμακευτικής αγωγής που μπορεί να βρεθεί ατελής ή και υπερβολική με πρόκληση υποτασικών επεισοδίων.

Είδος εύκολου (αποτελεσματικού ωστόσο) Holter πιέσεως είναι η καταγραφή από τον ίδιο τον ασθενή της πίεσης 2-3 φορές την ημέρα (σε ήρεμη πάντα κατάσταση), για χρονικά διαστήματα μερικών ημερών (συνήθως 5-15) και η εκτίμηση της καταγραφής από τον ιατρό.

TRIPLEX Καρδιάς - Αορτής

1) ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

• Η ηχοκαρδιογραφία αποτελεί μια από τις βασικές σύγχρονες μεθόδους έρευνας των καρδιακών παθήσεων
• Η μέθοδος έχει αξιοπιστία για αντικειμενικούς λόγους, επειδή στηρίζεται σε φυσικούς νόμους (Doppler κ.α.) αλλά η εμπειρία του καρδιολόγου που εκτελεί την εξέταση παίζει πολύ σημαντικό ρόλο, γιατί θα τον βοηθήσει να αξιολογήσει τα ευρήματα και να τα συνδέσει σωστά με την κλινική εικόνα του αρρώστου
• Η μέθοδος, όπως αποκαλύπτει και το όνομά της στηρίζεται στους υπερήχους, που είναι ήχοι με συχνότητα μεγαλύτερη απ' αυτή που αντιλαμβάνεται το ανθρώπινο αυτί και είναι της τάξεως των 2 έως 5 MHz (μερικές φορές και 7 MHz)
• Οι υπέρηχοι παράγονται και εκπέμπονται από έναν πιεζοηλεκτρικό κρύσταλλο, ο οποίος επιπλέον λαμβάνει και τις αντανακλάσεις αυτών των υπερήχων από τα τοιχώματα της καρδιάς. Ο κρύσταλλος αυτός είναι τοποθετημένος σε μια ειδική θήκη σχηματίζοντας έτσι τον πομποδέκτη υπερήχων (transducer)

HOLTER ΗΚΓ 24ωρου

1)ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

• Η συνεχής καταγραφή του ηλεκτροκαρδιογραφήματος 24ώρου ή και 48ώρου σε μαγνητοταινία ή ακόμη και σε ηλεκτρονική μνήμη καθώς και η μετέπειτα ανάλυση αυτών των δεδομένων από ηλεκτρονικό υπολογιστή αποτελούν το σύστημα Holter ηλεκτροκαρδιογραφήματος
• Με το σύστημα Holter και ενώ ο εξεταζόμενος συνεχίζει να εκτελεί τις καθημερινές του δραστηριότητες, μπορούν να εκτιμηθούν διάφορα καρδιολογικά γεγονότα, που πολλές φορές εμφανίζονται σποραδικά ώστε να είναι απίθανη η καταγραφή τους σε απλό ηλεκτροκαρδιογράφημα
• Τέτοιες περιπτώσεις είναι κυρίως οι αρρυθμίες αλλά και η ισχαιμία του μυοκαρδίου σε μικρότερο όμως βαθμό

ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΑΠΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ

Νυχτερινή οξυμετρία SASS

SLEEP APNOEA SCREENING (SASS)
Η μεταβολή της τιμής του κορεσμού του οξυγόνου στο αίμα κατά τη διάρκεια του ύπνου θεωρείται η σημαντικότερη παράμετρος για τον εντοπισμό των απνοιών.
Ο προσδιορισμός του κορεσμού του οξυγόνου γίνεται πλέον αναίμακτα και με μεγάλη ακρίβεια μέσω της μεθόδου της παλμικής οξυμετρίας (SpO2) SASS
Η μελέτη αρχικής αξιολόγησης της άπνοιας κατά τον ύπνο με το σύστημα SASS2 βοηθάει τον γιατρό να κρίνει σε σύντομο χρόνο και με ασφάλεια εάν ο εξεταζόμενος χρήζει περαιτέρω διερεύνησης ώστε να τον παραπέμψει για πλήρη πολύ-υπνική μελέτη σε κατάλληλο εργαστήριο ύπνου.

 

ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΑΠΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ
Το σύστημα SASS καταγράφει τις συμπτωματικές άπνοιες και υπόπνοιες κατά την διάρκεια του ύπνου, μέσω της ανίχνευσης της πτώσης του κορεσμού της αιμοσφαιρίνης.
Αποτελείται από ένα μικρό καταγραφικό κορεσμού οξυγόνου το οποίο εφαρμόζεται στον καρπό του ασθενή σαν ρολόι χειρός και καταχωρεί τις τιμές του SpO2 και του καρδιακού ρυθμού καθ’ όλη την διάρκεια της νύχτας και από λογισμικό ανάλυσης και απεικόνισης των αποτελεσμάτων.

Προσφέρει:

• Συνεχή παρακολούθηση του κορεσμού οξυγόνου SpO2
• Συνεχή παρακολούθηση της καρδιακής συχνότητας
• Καταγραφή πλήρους πληθυσμογραφήματος καρδιακής παροχής
• Ανάλυση των αποτελεσμάτων σε αριθμητικούς πίνακες και γραφήματα

Η διάρκεια και το πλήθος γεγονότων αποκορεσμού, τα γεγονότα ταχυκαρδίας και βραδυκαρδίας, καθώς και οι οριακές τιμές των παραπάνω παρουσιάζονται σε συνοπτικό αριθμητικό πίνακα. Το σύστημα εντοπίζει τα σημαντικότερα γεγονότα αποκορεσμού (Desaturation index:DI; normal, DI<5; mild obstructive sleep apnea (OSA), 5<DI<20; moderate OSA, 20<DI<40% SEVERE OSA, DI>40; Upper airway resistance syndrome (UARS) is diagnosed when DI is <5 but associated with small fluctuations in SaO₂) και απεικονίζει την συμπεριφορά του SpO2 και του καρδιακού ρυθμού κατά την διάρκεια κάθε γεγονότος. Η συμπεριφορά του κορεσμού οξυγόνου καθώς και του καρδιακού ρυθμού απεικονίζονται γραφικά για όλη τη διάρκεια της μελέτης ώστε να εκτιμάται άμεσα η κατάσταση του εξεταζόμενου.

Άπνοια στον ύπνο και καρδιαγγειακά νοσήματα

Οι διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο αναγνωρίζονται ως ένα σημαντικό πρόβλημα της δημόσιας υγείας, του οποίου η συχνότητα συνεχώς αυξάνεται λόγω αφενός της ολοένα αυξανόμενης επίπτωσης της παχυσαρκίας και αφετέρου της πιο συχνής αναζήτησης του προβλήματος.

Παράλληλα, τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στις ανεπτυγμένες χώρες από το 1900 έως σήμερα συνεχώς, με εξαίρεση το 1918 όπου υπήρξε επιδημία της γρίπης. Το 1/3 των θανάτων από καρδιαγγειακά νοσήματα προκύπτει πρώιμα. Διάφορες στρατηγικές πρόληψης έχουν βοηθήσει στον περιορισμό του κινδύνου, παρ' όλα αυτά παραμένουν σοβαρό πρόβλημα για τη δημόσια υγεία και η κατανόηση των παθογενετικών μηχανισμών που τα προκαλούν θεωρείται υψίστης σημασίας. Η αναγνώριση της συσχέτισης μεταξύ των διαταραχών της αναπνοής στον ύπνο και των καρδιαγγειακών νοσημάτων είναι μία νέα προσέγγιση του προβλήματος, που έχει χαρακτηριστεί πρόκληση για τη δημόσια υγεία.

Η αποφρακτική άπνοια στον ύπνο (Obstructing Sleep Apnoea – OSA) είναι η πιο συχνή από τις διαταραχές της αναπνοής. Αποτελεί σοβαρό πρόβλημα ιδίως για τις χώρες της Ευρώπης, της Β. Αμερικής και της Ασίας, λόγω της υψηλής της επίπτωσης. Εκτιμάται ότι το 6% των ενηλίκων πάσχει από αποφρακτική άπνοια, με το 75% αυτών να παραμένει αδιάγνωστο. Επιδημιολογικά δεδομένα σε πληθυσμό της Β. Αμερικής δείχνουν ότι το 20% περίπου του ενήλικου πληθυσμού πάσχει τουλάχιστον από ήπιο σύνδρομο, με δείκτη απνοιών υποπνοιών (Apnea Hypopnea Index: AHI) >5 επεισόδια/ώρα, ενώ το 7% περίπου των ενηλίκων πάσχει από μέτριο έως σοβαρό σύνδρομο (AHI >15 επεισόδια/ώρα). Το σύνδρομο παρουσιάζει μεγαλύτερη επίπτωση στον ανδρικό πληθυσμό.

Μελέτη στους Έλληνες, και συγκεκριμένα σε 50 οδηγούς σιδηροδρόμων, έδειξε: μέση τιμή AHI 11 ± 14 επεισόδια/ώρα. Ανάλογα με την τιμή του AHI, κατετάγησαν σε τρεις κατηγορίες: Ομάδα πρώτη: φυσιολογική αναπνοή στον ύπνο (n = 19, AHI 15 επεισόδια/ώρα).

Στο πλαίσιο διερεύνησης του μεγάλου αυτού προβλήματος έχουν γίνει πολλές μακρόχρονες επιδημιολογικές μελέτες, όπως η Wisconsin Sleep Cohort και η Busselton Health Study. Έχει αποδειχτεί ότι η σοβαρή αποφρακτική άπνοια συνδυάζεται με τριπλάσιο κίνδυνο θνησιμότητας από κάθε αιτία και με υψηλότερο κίνδυνο από καρδιαγγειακά νοσήματα σε διάρκεια παρακολούθησης 18 ετών. Αποτελεί, επίσης, ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου ανάπτυξης νοσημάτων όπως η υπέρταση, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, οι αρρυθμίες και τα στεφανιαία επεισόδια.

Η θεραπευτική αντιμετώπιση των απνοιών είναι ένας νέος παράγοντας που προσφέρει μια ευκαιρία για τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.

Στη φάση Non REM του φυσιολογικού ύπνου, η οποία αποτελεί το 75% έως 85% της συνολικής διάρκειας του ύπνου, ο τόνος του παρασυμπαθητικού συστήματος αυξάνεται, με αποτέλεσμα τη μείωση της αρτηριακής πίεσης, των περιφερικών αγγειακών αντιστάσεων και της καρδιακής παροχής. Η περίοδος αυτή είναι πολύ σημαντική για την καρδιαγγειακή σταθερότητα. Αντίθετα, στη φάση REM του ύπνου μειώνεται ο τόνος του παρασυμπαθητικού και αυξάνεται ο τόνος του συμπαθητικού, με αποτέλεσμα την αύξηση της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού ρυθμού σε επίπεδα ανάλογα αυτών της εγρήγορσης.

Οι ασθενείς με άπνοιες παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενους κύκλους επεισοδίων ύπνου, απόφραξης αεραγωγού, αφύπνισης και ανάκτησης του αερισμού. Η κυκλική αυτή επαναλαμβανόμενη διαδικασία οδηγεί σε κυκλική υποξυγοναιμία ποικίλης διάρκειας και βαρύτητας, σε μεγαλύτερη αναπνευστική προσπάθεια έναντι ενός αποφραγμένου αεραγωγού και σε αύξηση της αρνητικής ενδοθωρακικής πίεσης (εικόνα 1). Τα επαναλαμβανόμενα αυτά επεισόδια οδηγούν σε ενεργοποίηση του συμπαθητικού σε βάρος του παρασυμπαθητικού και σε μείωση του συνολικού χρόνου του ύπνου.

Ποικίλοι μηχανισμοί εξηγούν τη συσχέτιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων με την άπνοια στον ύπνο, όπως η αυξημένη δραστηριότητα του συμπαθητικού, το οξειδωτικό stress, η φλεγμονή, η διαταραχή του μεταβολισμού και η δυσλειτουργία του ενδοθηλίου.

Η άπνοια στον ύπνο έχει συσχετιστεί με αυξημένη επίπτωση στεφανιαίας νόσου, με καρδιακή ανεπάρκεια και με διαταραχές του ρυθμού. Αιφνίδιος καρδιακός θάνατος και αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο προκύπτουν κατά κύριο λόγο τη νύχτα σε ασθενείς με άπνοια, ενώ σε ανθρώπους που δεν κάνουν άπνοιες αιφνίδιος θάνατος προκύπτει συνήθως τις πρωινές ώρες.

Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί που συσχετίζουν το σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Οι άπνοιες προκαλούν υποξυγοναιμία και κατακράτηση διοξειδίου του άνθρακα που επηρεάζουν το αυτόνομο νευρικό σύστημα και την αιμοδυναμική απόκριση στον ύπνο. Η χρόνια παραμονή της νυχτερινής αυτής κατάστασης οδηγεί σε χρόνια καρδιαγγειακά νοσήματα. Παράλληλα, η οξεία υποξυγοναιμία μπορεί να πυροδοτήσει οξέα νυχτερινά καρδιαγγειακά επεισόδια.

Δραστηριότητα του συμπαθητικού και καρδιαγγειακές μεταβολές
Τα επεισόδια άπνοιας συνοδεύονται από ενεργοποίηση του συμπαθητικού. Η δραστηριότητα αυτή του συμπαθητικού παραμένει και κατά τη διάρκεια της ημέρας, ακόμα και υπό φυσιολογικές συνθήκες οξυγόνωσης. Η αυξημένη δραστηριότητα του συμπαθητικού επηρεάζει τόσο τον τόνο των περιφερικών αγγείων όσο και τον καρδιακό ρυθμό.

Φλεγμονή

Το υποξυγοναιμικό stress οδηγεί στην ενεργοποίηση παθοφυσιολογικών μηχανισμών συστηματικής φλεγμονής. Οι ασθενείς με αποφρακτική άπνοια έχουν αυξημένα επίπεδα κυτταροκινών του πλάσματος, αμυλοειδούς Α και C αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP). Επίσης, παρουσιάζουν αυξημένη λευκοκυτταρική δραστηριότητα.

Δυσλειτουργία του ενδοθηλίου

Το αυξημένο οξειδωτικό stress και η συστηματική φλεγμονή, μαζί με τη μειωμένη βιοδιαθεσιμότητα του μονοξειδίου του αζώτου (ΝΟ) καθώς και την κυτταρική απόπτωση, οδηγούν σε δυσλειτουργία του ενδοθηλίου.

Μεταβολές της ενδοθωρακικής πίεσης

Οι αποφρακτικές άπνοιες λόγω της σύγκλεισης του φάρυγγα χαρακτηρίζονται από έντονη αναπνευστική προσπάθεια, η οποία προκαλεί μεγάλη μείωση της ενδοθωρακικής πίεσης. Έτσι, οδηγεί σε αύξηση της διατοιχωματικής πίεσης της αριστερής κοιλίας (διαφορά μεταξύ ενδοκαρδιακής πίεσης και ενδοθωρακικής πίεσης) και, κατά συνέπεια, του μεταφορτίου. Παράλληλα, προκαλείται αύξηση της φλεβικής επαναφοράς, με συνακόλουθη διάταση της δεξιάς κοιλίας και μετατόπιση του μεσοκοιλιακού διαφράγματος προς τα αριστερά. Η μείωση του προφορτίου, σε συνδυασμό με την αύξηση του μεταφορτίου της αριστερής κοιλίας, οδηγεί σε μείωση του όγκου παλμού.

Καρδιαγγειακά νοσήματα που σχετίζονται με την αποφρακτική άπνοια στον ύπνο.

Αρτηριακή υπέρταση

Στην τρέχουσα βιβλιογραφία αποδεικνύεται ότι η άπνοια στον ύπνο αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου ανάπτυξης αρτηριακής υπέρτασης. Η άπνοια στον ύπνο συχνά υποδιαγιγνώσκεται στους υπερτασικούς ασθενείς. Στη μελέτη Wisconsin η μέτρια και σοβαρή άπνοια (ΑΗΙ >15/h) συσχετιζόταν με 3 φορές αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης υπέρτασης. Οι ασθενείς με άπνοιες χάνουν το σχετιζόμενο με τον ύπνο φαινόμενο της πτώσης της αρτηριακής πίεσης (non dippers). Αυτό είναι ανεξάρτητος παράγοντας καρδιαγγειακής νοσηρότητας.

Η διαλείπουσα υποξυγοναιμία διεγείρει χημειοϋποδοχείς, ενεργοποιεί τον τόνο του συμπαθητικού και το σύστημα ρενίνης αγγειοτενσίνης και οδηγεί σε αύξηση της αρτηριακής πίεσης.

Η επίπτωση της υπέρτασης στους ασθενείς με άπνοια φτάνει το 50%. Επίσης, σε υπερτασικούς ασθενείς ανευρίσκεται άπνοια σε ποσοστό 30%.
Το σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο έχει πλέον αναγνωριστεί ως ανεξάρτητο αίτιο υπέρτασης από εθνικές και διεθνείς επιστημονικές εταιρείες.
Η θεραπεία των απνοιών μπορεί να οδηγήσει σε έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, ιδίως σε ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση, δηλαδή σε ασθενείς με ΑΠ >140/90 mm Hg, ενώ είναι υπό αγωγή με συνδυασμό τριών ή περισσότερων αντιυπερτασικών φαρμάκων σε πλήρη δοσολογία.

Πνευμονική υπέρταση

Πνευμονική υπέρταση ανευρίσκεται σε ποσοστό 17% έως 53% των ασθενών με αποφρακτική άπνοια. Οι μεγάλες αποκλίσεις στα ποσοστά οφείλονται σε μεθοδολογικά προβλήματα στις διάφορες μελέτες. Παρότι στους ασθενείς αυτούς καταγράφονται συχνά επεισόδια αύξησης της πίεσης στην πνευμονική αρτηρία κατά τη διάρκεια του ύπνου, η πνευμονική υπέρταση είναι κατά πολύ ηπιότερη της πρωτοπαθούς. Οι ασθενείς με αποφρακτική άπνοια και πνευμονική υπέρταση έχουν γενικώς υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος (ΒΜΙ), αριστερή καρδιακή ανεπάρκεια, παρεγχυματική πνευμονοπάθεια καθώς και βαθύτερους νυχτερινούς αποκορεσμούς. Ο αγγειόσπασμος λόγω της υποξυγοναιμίας και η κατά συνέπεια μόνιμη διαταραχή της αρχιτεκτονικής (remodeling) που προκαλεί περιγράφονται ως οι μηχανισμοί πρόκλησης της πνευμονικής υπέρτασης.

Η πίεση της πνευμονικής αρτηρίας και ο σπασμός του πνευμονικού αγγειακού δικτύου στην υποξυγοναιμία φαίνεται ότι μειώνονται με την εφαρμογή της συνεχούς θετικής πίεσης στους αεραγωγούς (CPAP).

Ισχαιμική καρδιοπάθεια

Η αποφρακτική άπνοια στον ύπνο αναγνωρίζεται ως ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Επίσης, η θνησιμότητα από στεφανιαία νόσο φαίνεται πως συσχετίζεται με τις άπνοιες.

Η χρόνια διαλείπουσα υποξυγοναιμία οδηγεί σε αρτηριοσκλήρυνση, παρουσία δίαιτας υψηλής σε χοληστερόλη. Σε ασθενείς με αποφρακτική άπνοια χωρίς συννοσηρότητες παρατηρούνται πρώιμα σημεία αρτηριοσκλήρυνσης. Μάλιστα, φαίνεται να συσχετίζεται ισχυρά ο όγκος της αθηρωματικής πλάκας, όπως μετράται στο ενδοαγγειακό υπερηχογράφημα, με τη βαρύτητα της άπνοιας, δηλαδή τον αριθμό των απνοιών ανά ώρα.

Οι μηχανισμοί που συμβάλλουν στην αθηρογένεση περιλαμβάνουν τη συστηματική φλεγμονή, το οξειδωτικό stress, την ενεργοποίηση των λεμφοκυττάρων, την υπεροξείδωση των λιπιδίων, τη δυσλειτουργία των λιποπρωτεϊνών υψηλής πυκνότητας και τη δυσλειτουργία του ενδοθηλίου.

Κατ? αναλογία, τα οξέα φαινόμενα της αποφρακτικής άπνοιας μπορεί να πυροδοτήσουν τη ρήξη της αθηρωματικής πλάκας, με αποτέλεσμα την ισχαιμία του μυοκαρδίου. Στα οξέα φαινόμενα περιλαμβάνονται η διαλείπουσα υποξυγοναιμία, η οξέωση, η αύξηση της αρτηριακής πίεσης και του περιφερικού αγγειόσπασμου, σε συνδυασμό με τις ταυτόχρονες μεταβολές της ενδοθωρακικής πίεσης και των διατοιχωματικών καρδιακών πιέσεων.

Έχουν περιγραφεί επεισόδια νυχτερινής στηθάγχης και πτώσης του ST σε ασθενείς με αποφρακτική άπνοια, τα οποία μάλιστα μειώνονται μετά την εφαρμογή θεραπείας με CPAP.

Υπάρχουν πρόσφατες ενδείξεις ότι οι ώρες μέσα στο 24ωρο που συμβαίνουν στεφανιαία επεισόδια σε πάσχοντες από αποφρακτική άπνοια διαφέρουν από αυτές του γενικού πληθυσμού. Ενώ στο γενικό πληθυσμό τα στεφανιαία επεισόδια συμβαίνουν τις πρωινές ώρες 06:00 – 10:00, σε ασθενείς με αποφρακτική άπνοια συμβαίνουν κατά κανόνα το βράδυ, 22:00 – 06:00. Η παρατήρηση αυτή παραπέμπει και στην αυξημένη πιθανότητα αιφνίδιου θανάτου στον ύπνο, που παρουσιάζεται σε ασθενείς με αποφρακτική άπνοια.

Η θεραπεία των απνοιών μειώνει την πιθανότητα νέου ισχαιμικού επεισοδίου σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο και αποφρακτική άπνοια.

Αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (ΑΕΕ)

Αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια έχουν συσχετιστεί με την αποφρακτική άπνοια, ενώ παράλληλα οι ασθενείς με ΑΕΕ έχουν σε μεγάλη συχνότητα άπνοιες. Άλλωστε, οι ασθενείς σε κίνδυνο για ΑΕΕ και σε κίνδυνο για αποφρακτική άπνοια μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά.

Οι διακυμάνσεις της αρτηριακής πίεσης, η μείωση της εγκεφαλικής αιματικής ροής, οι μεταβολές στην εγκεφαλική αυτορρύθμιση, η δυσλειτουργία του ενδοθηλίου και η επιτάχυνση της αθηρογένεσης είναι μερικοί από τους μηχανισμούς που ενέχονται στην πυροδότηση ΑΕΕ σε ασθενείς με αποφρακτική άπνοια.
Οι άπνοιες που εμφανίζονται σε ασθενείς ύστερα από ΑΕΕ συνδυάζονται με μειωμένη κινητοποίηση, με γνωσιακές διαταραχές καθώς και με κίνδυνο νέου ΑΕΕ και θανάτου. Σημαντική συσχέτιση εμφανίζεται μεταξύ του ΑΗΙ και του βαθμού μεταβολικών διαταραχών που αφορούν στη λευκή εγκεφαλική ουσία. Οι μεταβολές αυτές πιθανόν να σχετίζονται με γνωσιακές και νευροφυσιολογικές δυσλειτουργίες σε ασθενείς με αποφρακτική άπνοια.

Η μετά το ΑΕΕ αποκατάσταση βελτιώνεται με τη θεραπεία των απνοιών με CPAP, αν και δεν είναι ευχερής η χορήγηση της θεραπείας σε μεγάλο ποσοστό των ασθενών.

Στη μελέτη Sleep Health Cohort η επίπτωση αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου ήταν 1,4 φορά μεγαλύτερη σε ασθενείς με άπνοιες. Παρ? όλα αυτά, ακόμη παραμένει να αποδειχτεί η ενοχή της αποφρακτικής άπνοιας ως ανεξάρτητου παράγοντα κινδύνου για ΑΕΕ.

Διαταραχές του καρδιακού ρυθμού

Η αποφρακτική άπνοια συνδυάζεται με διαφόρους τύπους καρδιακών αρρυθμιών. Η επίπτωση και η πολυπλοκότητά τους αυξάνονται ανάλογα με τη βαρύτητα του συνδρόμου. 

Επεισόδια βραδυαρρυθμίας συνδυάζονται με τις αποφρακτικές άπνοιες.

Συχνά παρατηρούνται διάφορες μορφές κολποκοιλιακού αποκλεισμού, χωρίς να υπάρχει παθολογικό υπόστρωμα στο σύστημα καρδιακής αγωγιμότητας. Η θεραπεία των απνοιών εξαλείφει αυτές τις αρρυθμίες.

Η κολπική μαρμαρυγή είναι συχνή σε ασθενείς με αποφρακτική άπνοια. Οι μηχανισμοί που προδιαθέτουν στη δημιουργία της είναι η υποξυγοναιμία, οι διακυμάνσεις της αρτηριακής πίεσης, οι μεταβολές στις διατοιχωματικές πιέσεις της καρδιάς και η συστηματική φλεγμονή. Σε εργασίες περιγράφονται επεισόδια κολπικής μαρμαρυγής σε νεότερους ασθενείς με αποφρακτική άπνοια. Επίσης, ύστερα από ανάταξη υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος υποτροπής της κολπικής μαρμαρυγής, αν το σύνδρομο των απνοιών παραμείνει χωρίς θεραπεία.

Περιγράφονται, επίσης, κοιλιακές αρρυθμίες που ποικίλλουν από καλοήθεις πρόωρες κοιλιακές συστολές (παρατηρούνται στα 2/3 των ασθενών με αποφρακτική άπνοια) μέχρι μοιραία κοιλιακή ταχυκαρδία.

Στη Sleep Heart Health Study αναφέρεται συσχετισμός των απνοιών με νυχτερινές έκτοπες κοιλιακές συστολές.
Οι νυχτερινές αρρυθμίες κατά κανόνα υποχωρούν μετά την εφαρμογή θεραπείας των απνοιών με CPAP.

Καρδιακή ανεπάρκεια και διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο

Οι διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο, εκτός του ότι συμμετέχουν στην αιτιοπαθογένεια της νόσου, μπορεί να είναι και αποτέλεσμά της.
Η συχνότητα εμφάνισής τους είναι πολύ υψηλή σε ασθενείς με δυσλειτουργία της αριστεράς κοιλίας, ανεξάρτητα από την αιτιολογία της ή τον τύπο της (συστολική ή διαστολική).

Σε μελέτες αναφέρεται ότι το 41% έως 75% των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια σε σταθερή κατάσταση, που λαμβάνουν βέλτιστη φαρμακευτική αγωγή, πάσχει από διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο. Το 31% αυτών πάσχει από αποφρακτική άπνοια, ενώ στο 30% οι άπνοιες είναι κεντρικές.

Ο συσχετισμός αποφρακτικής άπνοιας και καρδιακής ανεπάρκειας ενισχύεται από την παρατήρηση ότι τόσο η συστολική όσο και η διαστολική λειτουργία βελτιώνονται έπειτα από επαρκή θεραπεία των απνοιών. Η θεραπεία με CPAP φαίνεται πως βελτιώνει το κλάσμα εξώθησης. Σε εξέλιξη βρίσκονται μελέτες ώστε να αποδειχτεί ότι η θεραπεία της αποφρακτικής άπνοιας μειώνει τη θνησιμότητα σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια.

Τα αποφρακτικά επεισόδια στον αεραγωγό, που μπορεί να συμβούν εκατοντάδες φορές στη διάρκεια μιας νύχτας και προκαλούν απότομη αύξηση της διατοιχωματικής πίεσης στην αριστερή κοιλία, παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη ισχαιμίας του μυοκαρδίου, δυσλειτουργίας στη συστολή και διάτασης της κοιλίας. Η συμπαθητικοτονία και η αύξηση της αρτηριακής πίεσης, επίσης, επιδεινώνουν την καρδιακή ανεπάρκεια σε ασθενείς στους οποίους συνυπάρχει αποφρακτική άπνοια.

Η καρδιακή ανεπάρκεια μπορεί ακόμα να επιδεινώσει τις άπνοιες λόγω της δημιουργίας οιδήματος στα μαλακά μόρια του τραχήλου. Μείωση του ενδοαγγειακού όγκου και της φλεβικής συμφόρησης, ως αποτέλεσμα θεραπείας της καρδιακής ανεπάρκειας, εμμέσως βελτιώνει και τυχόν συνυπάρχουσες άπνοιες.

Η κεντρική άπνοια στον ύπνο είναι μια σπάνια κατάσταση στο γενικό πληθυσμό. Στους ασθενείς όμως με καρδιακή ανεπάρκεια, με κλάσμα εξώθησης λιγότερο από 40%, κεντρική άπνοια στον ύπνο παρατηρείται σε ποσοστό 30% έως 55%. Σε αντίθεση με την αποφρακτική άπνοια, η κεντρική άπνοια που εκδηλώνεται ως αναπνοή τύπου Cheyne-Stokes θεωρείται συνέπεια της καρδιακής ανεπάρκειας. Ο τύπος αυτός της αναπνοής χαρακτηρίζεται από κυκλικά επεισόδια μείωσης του αερισμού, που οδηγούν σε παύση της αναπνοής (άπνοια), η οποία ακολουθείται από αύξηση του αερισμού και ούτω καθ? εξής.

Η θεραπεία των κεντρικών απνοιών και της αναπνοής τύπου Cheyne-Stokes σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια φαίνεται πως βελτιώνει τις παραμέτρους της καρδιακής λειτουργίας, όπως το κλάσμα εξώθησης και την ανοχή στην κόπωση. Η αποτελεσματικότητα από την εφαρμογή της θεραπείας με CPAP στην επιβίωση είναι αντικείμενο μελέτης.

Πρόσφατα έχει εξελιχτεί ο προσαρμοζόμενος υποβοηθούμενος αερισμός (Adaptive Servoventilation ASV), ένα σύστημα υποβοήθησης της αναπνοής στον ύπνο, ειδικά για ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια και διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο. Με το σύστημα αυτό παρέχεται θετική πίεση στην εκπνοή και υποστηρικτική πίεση στην εισπνοή, ώστε να διατηρείται επαρκής αερισμός. Τα πρώτα αποτελέσματα από την εφαρμογή του είναι ενθαρρυντικά, με μείωση των επεισοδίων άπνοιας και αύξηση του κλάσματος εξώθησης. Μένει να γίνουν μακρόχρονες μελέτες που θα τεκμηριώσουν το ρόλο του στη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα.
Η θέση του προληπτικού ελέγχου για διαταραχές στον ύπνο σε ασθενείς που έχουν αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Η αρτηριακή υπέρταση έχει συνδυαστεί σε μεγάλο βαθμό με την αποφρακτική άπνοια στον ύπνο. Μάλιστα, θεωρείται ότι δεν επιτρέπεται να χαρακτηριστεί η αρτηριακή υπέρταση ιδιοπαθής αν δεν αποκλειστεί η αποφρακτική άπνοια. Ειδικά για την υπέρταση η οποία είναι ανθεκτική στη φαρμακευτική αγωγή (δηλαδή ΑΠ >140/90 mm Hg, ενώ χορηγείται εύλογος συνδυασμός τουλάχιστον τριών αντιυπερτασικών στη μέγιστη συνιστώμενη δόση), θα πρέπει να γίνεται έλεγχος για αποφρακτική άπνοια με πολυκαταγραφική μελέτη ύπνου.

Ανάλογος έλεγχος συνιστάται σε περιπτώσεις ασθενών με επεισόδια διαταραχής του καρδιακού ρυθμού στον ύπνο, δεδομένου ότι αυτά συχνά αποτελούν εκδήλωση αποφρακτικής άπνοιας.

Σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια έχει πρόσφατα προταθεί η διερεύνηση για διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο με εφαρμογή νυχτερινής οξυμετρίας. 

Πέραν των ειδικών αυτών περιπτώσεων, κάθε ασθενής που πάσχει από καρδιαγγειακό νόσημα ή παρουσιάζει αυξημένο κίνδυνο για κάτι τέτοιο θα πρέπει να αξιολογείται βάσει του ιστορικού του και της φυσικής εξέτασης για το ενδεχόμενο άπνοιας στον ύπνο. Ιδιαίτερα οι παχύσαρκοι ασθενείς με μαρτυρία απνοιών στον ύπνο τους και ημερήσια συμπτωματολογία θα πρέπει να υποβάλλονται σε περαιτέρω έλεγχο.

Η ευαισθητοποίηση του ιατρικού κόσμου θεωρείται σημαντική στην έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση του προβλήματος.